Film Akımları

Sinemanın ilk on beş yılında Brighton ve Hove çevresinde çalışan birkaç fotoğrafçı-yapımcının gevşek birlikteliği. Tek çekimlik “görüntü”den çok çekimli anlatıya geçişin teknik dağarcığını — yakın plan, bakış açısı kurgusu, kovalamaca montajı — burada icat ettiler. Bir manifestoları yoktu; akım sayılmaları sonradan, film tarihçilerinin geriye dönük okumasıyla oldu.

Öne çıkan filmler: Grandma’s Reading Glass (1900) · The Big Swallow (1901) · Rescued by Rover (1905)

Marinetti’nin fütürizminin sinemaya taşınması; 1916 tarihli Fütürist Sinematografi Manifestosu’yla ilan edildi. Hız, makine, eşzamanlılık ve anti-natüralist kurgu: sinemayı anlatı aracı değil, saf devinim ve duyum makinesi sayan ilk program. Filmlerin neredeyse tamamı kayıp; yalnızca Thaïs’in yarısı günümüze ulaştı.

Öne çıkan filmler: Vita futurista (1916) · Thaïs (1917) · Il perfido incanto (1918)

Japon sinemasını kabuki ve shinpa tiyatrosunun kayıt aracı olmaktan çıkarma kampanyası. Kinema Record ve Kinema Junpō çevresindeki eleştirmenler onnagata’ya (kadın rolündeki erkek oyuncu), benshi’ye (perde yanında anlatan kişi) ve ara yazısız uzun planlara karşı çıkıp senaryo, yakın plan ve analitik kurgu talep etti. Eleştirmenler kamera arkasına geçince talep filme dönüştü.

Öne çıkan filmler: Hayatın Parıltısı / Sei no kagayaki (1918) · Amatör Kulüp / Amachua kurabu (1920) · Yoldaki Ruhlar / Rojō no reikon (1921)

“Birinci avangard” da denen, 1920’ler Fransa’sında öznel deneyimi görüntüyle anlatma arayışı. Bulanıklaştırma, süperpozisyon, hızlı kurgu ve el kamerasıyla karakterin zihnini, sarhoşluğunu, hatırlamasını doğrudan perdeye taşıdılar. Tek bir manifestoya bağlı olmadıkları için akım sayılıp sayılmayacakları hâlâ tartışılıyor.

Öne çıkan filmler: Sadık Yürek / Cœur fidèle (1923) · Çark / La Roue (1923) · Napoléon (1927) | Öncülleri: İtalyan Fütürist Sineması.

Savaş sonrası Almanya’nın bunalımını gerçekçiliği tümden bırakarak dekora ve ışığa kaydıran sinema. Çarpık mimari, zemine boyanmış gölgeler, abartılı oyunculuk: iç dünya dış dünyanın yerini alır. Yönetmenlerin 1930’larda Hollywood’a göçüyle bu dil kara filme ve korku sinemasına taşındı.

Öne çıkan filmler: Dr. Caligari’nin Muayenehanesi (1920) · Nosferatu (1922) · Metropolis (1927) | Öncülleri: İtalyan Fütürist Sineması.

Adını Max Reinhardt’ın 1906’da açtığı Kammerspiele tiyatrosundan alır. Dışavurumculuğun çarpık dekorunu bırakıp az kişiyle, kapalı mekânda geçen, alt-orta sınıfın psikolojisine odaklanan sessiz dramlar: ara yazı neredeyse hiç kullanılmaz, anlatıyı kamera ve yüz taşır. Az sayıda film üretildi ama hemen hepsi klasikleşti.

Öne çıkan filmler: Kırıklar / Scherben (1921) · Sylvester (1924) · Son Adam / Der letzte Mann (1924) | Öncülleri: Alman Dışavurumculuğu.

Olay anlatmayı tümüyle bırakan, devinimin, ritmin ve değişen kompozisyonun kendisini konu edinen film. Almanya’da “mutlak film”, Fransa’da “cinéma pur” adıyla 1920’lerde kurumsallaştı; biri soyut animasyondan, diğeri nesnelerin ritmik kurgusundan yola çıktı. Bugün deneysel sinemanın ana damarı olarak sürüyor.

Öne çıkan filmler: Rhythmus 21 (1921) · Ballet Mécanique (1924) · Anémic Cinéma (1926) | Öncülleri: İtalyan Fütürist Sineması.

Dziga Vertov, Elizaveta Svilova ve Mihail Kaufman’ın kurduğu, kendini “sinema-göz” diye adlandıran kolektif. LEF gibi avangard dergilerde yayımladıkları manifestolarda kurmacayı, oyuncuyu ve stüdyoyu reddedip gizli kamerayla yakalanmış gerçek hayatı savundular. Belgeselin kuramsal temelini atan damar.

Öne çıkan filmler: Kino-Pravda (1922–1925) · Sinema-Göz / Kino-Glaz (1924) · Kameralı Adam (1929)

Breton’un 1924 tarihli Gerçeküstücülük Manifestosu’nun sinemadaki karşılığı: rüya mantığı, Freudcu simge, nedensellikten kopuk kurgu. Dadacı cinéma pur’la iç içe doğdu; amacı sanatın gerçekliği temsil ettiği fikrini sarsmaktı. 1930’larda dağıldı ama etkisi hiç bitmedi, Lynch’e kadar uzanıyor.

Öne çıkan filmler: Entr’acte (1924) · Endülüs Köpeği (1929) · Altın Çağ / L’Âge d’Or (1930) | Öncülleri: Anlatısız Film (Mutlak Film / Cinéma pur), İtalyan Fütürist Sineması.

John Grierson’ın Empire Marketing Board ve GPO Film Unit bünyesinde kurduğu, devlet destekli belgesel okulu. “Belgesel” sözcüğünü bugünkü anlamıyla kullanıma sokan, sıradan işçiyi ve kamu hizmetini şiirsel bir biçimle buluşturan hareket. Savaş yıllarında propaganda aygıtına dönüşerek tükendi.

Öne çıkan filmler: Drifters (1929) · Song of Ceylon (1934) · Night Mail (1936) | Öncülleri: Kinoklar (Sinema-Gözler).

1930’lar Fransa’sında akımdan çok ortak bir ton: toplumsal gerçekçi malzemenin stüdyoda kurulmuş lirik ve kaderci bir atmosferle anlatılması. Kahramanlar işçi sınıfından, hikâye çoğunlukla yenilgiyle biter; sis, ıslak kaldırım ve gece ışığı neredeyse bir karakterdir. Savaş ve işgal akımı kesti; mirası İtalyan yeni gerçekçiliğine ve kara filme geçti.

Öne çıkan filmler: L’Atalante (1934) · Pépé le Moko (1937) · Gün Doğuyor / Le Jour se lève (1939) | Öncülleri: Fransız İzlenimciliği, Alman Dışavurumculuğu.

Faşizmin ve savaşın enkazında, stüdyoları yıkılmış bir ülkenin sokağa çıkıp çekmesi. Gerçek mekân, doğal ışık, profesyonel olmayan oyuncu ve gündelik yoksulluk: olay örgüsü gevşer, gözlem öne çıkar. Ekonomik toparlanma ve siyasal baskıyla 1950’lerin ortasında çözüldü ama dünyadaki hemen her yeni dalganın başvurduğu ortak kaynak oldu.

Öne çıkan filmler: Roma, Açık Şehir (1945) · Bisiklet Hırsızları (1948) · Umberto D. (1952) | Öncülleri: Fransız Şiirsel Gerçekçiliği.

Ayrı bir akım değil, yeni gerçekçiliğin kadın temsili üzerinden okunması. Oy hakkının yeni kazanıldığı, faşizmin kadına biçtiği rolün çöktüğü bir dönemde filmler kadınları hem bu rollere boyun eğerken hem de — daha sık — reddederken gösterdi. Anna Magnani’nin mahalleli kadın tipi bu bakışın simgesi oldu.

Öne çıkan filmler: Roma, Açık Şehir (1945) · Acı Pirinç / Riso amaro (1949) · Bellissima (1951) | Öncülleri: İtalyan Yeni Gerçekçiliği.

Bengal’de, ana akım Hint sinemasının şarkılı-danslı formülüne alternatif olarak doğan gerçekçi damar. Toplumsal içerik, doğal oyunculuk, sembolizm ve araya sıkıştırılan şarkı-dans sekanslarının reddi. Fransız ve Japon yeni dalgalarından önce başladı, sonra öteki Hint dillerine de yayıldı.

Öne çıkan filmler: Yol Şarkısı / Pather Panchali (1955) · Meghe Dhaka Tara (1960) · Bhuvan Shome (1969) | Öncülleri: İtalyan Yeni Gerçekçiliği.

5 Şubat 1956’da National Film Theatre’da gösterilen üç kısa filmle başlayan, Mart 1959’da son bulan belgesel programı. “Özgür” sözcüğü propagandadan ve gişe kaygısından özgürlüğü anlatıyordu: sıradan İngilizin boş zamanına, eğlencesine ve işine şiirsel, sahiplenici bir bakış. İngiliz “mutfak lavabosu” gerçekçiliğinin doğrudan hazırlayıcısı.

Öne çıkan filmler: O Dreamland (1953) · Momma Don’t Allow (1956) · Every Day Except Christmas (1957) | Öncülleri: İngiliz Belgesel Hareketi, İtalyan Yeni Gerçekçiliği.

Stalin’in ölümünden sonraki “çözülme” döneminde, sosyalist gerçekçiliğin dayattığı kahramanlık anlatısını içeriden sorgulayan yönetmen kuşağı. Konu savaş, direniş ve kuşak travmasıdır; sonuç zafer değil, boşa harcanmış hayatlardır. Łódź Film Okulu’ndan çıktı, 1960’ların başında siyasal iklimin sertleşmesiyle söndü.

Öne çıkan filmler: Kanal (1957) · Küller ve Elmaslar (1958) · Eroica (1958) | Öncülleri: İtalyan Yeni Gerçekçiliği.

Stüdyo sisteminin içinden, genç asistan yönetmenlere film verilerek başlayan ama hızla sistemin karşısına geçen kuşak. Cinsellik, suç, Koreli azınlığa ayrımcılık, ABD işgali ve öğrenci hareketi: Japon sinemasının konuşmadığı ne varsa. Ōshima’nın Shōchiku’dan ayrılıp kendi şirketini kurmasıyla tümüyle bağımsızlaştı.

Öne çıkan filmler: Gençliğin Acımasız Hikâyesi (1960) · Böcek Kadın (1963) · Kum Kadın (1964) | Öncülleri: İtalyan Yeni Gerçekçiliği, Fransız Yeni Dalgası.

Cahiers du cinéma eleştirmenlerinin “kaliteli gelenek”e açtıkları savaşı kamera arkasına taşıması. Hafif ekipman, gerçek mekân, atlamalı kurgu, doğrudan ses ve her şeyden önce yazar kuramı: filmin sahibi stüdyo değil yönetmendir. Çekirdek dönemi birkaç yıl sürdü ama etkisi bugün hâlâ her ülkenin “yeni dalga”sında anılıyor.

Öne çıkan filmler: 400 Darbe (1959) · Hiroşima Sevgilim (1959) · Serseri Âşıklar (1960) | Öncülleri: İtalyan Yeni Gerçekçiliği, Fransız Şiirsel Gerçekçiliği.

Glauber Rocha’nın “Elimizde kamera, kafamızda fikir” sözüyle özetlenen Brezilya hareketi. Sertão’nun açlığı, kıyı kentlerinin eşitsizliği ve sömürgecilik mirası; yoksulluğu gizlemek yerine estetik ilkeye çeviren “Açlığın Estetiği” manifestosu. 1964 darbesi ve 1968 sonrası sansür akımı önce alegoriye, sonra dağılmaya itti.

Öne çıkan filmler: Kavrulmuş Hayatlar / Vidas secas (1963) · Kara Tanrı, Sarışın Şeytan (1964) · Antonio das Mortes (1969) | Öncülleri: İtalyan Yeni Gerçekçiliği, Fransız Yeni Dalgası.

FAMU mezunu bir kuşağın bürokrasiyi ve konformizmi absürd mizahla deştiği dönem; “Çekoslovak film mucizesi” de denir. Belgesel gerçekçilikten saf gerçeküstücülüğe uzanan geniş bir biçim yelpazesi. 1968’de Varşova Paktı işgali ve ardından gelen “normalleşme” akımı kapattı, filmlerin çoğu kasaya kilitlendi.

Öne çıkan filmler: Papatyalar / Sedmikrásky (1966) · Yakından İzlenen Trenler (1966) · Şenlik ve Konuklar Üzerine Bir Rapor (1966) | Öncülleri: Fransız Yeni Dalgası, İtalyan Yeni Gerçekçiliği.

1962 Oberhausen Manifestosu’ndaki “Dede sineması öldü” ilanıyla başlayan, devlet fonuna ve televizyon ortaklığına yaslanan yazar sineması. Faşizmin hesaplaşılmamış mirası, göçmenlik, terör yılları ve Alman kimliği. 1982’de Fassbinder’in ölümü ve desteklerin daralmasıyla dönem kapandı.

Öne çıkan filmler: Aguirre, Tanrı’nın Gazabı (1972) · Maria Braun’un Evliliği (1979) · Teneke Trampet (1979) | Öncülleri: Fransız Yeni Dalgası, İtalyan Yeni Gerçekçiliği.

Özyönetimci sosyalizmin kendi çelişkilerini perdeye taşıyan, bu yüzden resmî basında “kara” diye yaftalanan filmler. Marjinaller, cinsellik, savaş mirası ve ideolojinin boşluğu; biçimde kolaj, belgesel ekler ve kara mizah. 1971’den sonra yönetmenler yasaklandı, kimi filmler on yıllarca “bunkerde” kaldı.

Öne çıkan filmler: Kuş Tüyü Toplayıcıları (1967) · Erken Yapıtlar (1969) · W.R.: Organizmanın Gizemleri (1971) | Öncülleri: Çekoslovak Yeni Dalgası, Fransız Yeni Dalgası.

Solanas, Getino ve Vallejo’nun kurduğu; filmi gösterilecek bir eser değil, yapılacak bir eylem sayan grup. Filmler sendikalarda ve gizli toplantılarda, araya tartışma molaları konarak gösteriliyordu. Üçüncü Sinema kavramını yazan ve adlandıran çekirdek.

Öne çıkan filmler: Kızgın Fırınların Saati (1968) · Perón: La revolución justicialista (1971) · El camino hacia la muerte del viejo Reales (1971) | Öncülleri: Cinema Novo, İtalyan Yeni Gerçekçiliği.

Stüdyo sisteminin çöküşü, televizyonun yükselişi ve sansür kodunun kalkmasıyla açılan boşlukta yönetmenin yetkiyi devralması. Avrupa sanat sinemasından öğrenilmiş belirsiz finaller, anti-kahramanlar, toplumsal huzursuzluk. 1977’de kurulan blockbuster mantığı ve birkaç büyük gişe felaketi dönemi kapattı.

Öne çıkan filmler: Bonnie ve Clyde (1967) · Easy Rider (1969) · Taksi Şoförü (1976) | Öncülleri: Fransız Yeni Dalgası, İtalyan Yeni Gerçekçiliği.

São Paulo’nun “Çöp Ağzı” denen yapımcı mahallesinde, hızlı geri dönüş için çekilen ucuz tür filmleri. Başta pornochanchada olmak üzere erotik komedi, suç, aksiyon ve kung fu: Cinema Novo’nun entelektüel iddiasının karşı kutbu ama aynı yılların ürünü. 1985’te askerî rejimin ve sansürün bitmesiyle açık pornografiye evrildi.

Öne çıkan filmler: A Margem (1967) · O Bandido da Luz Vermelha (1968) · O Ritual dos Sádicos (1969) | Öncülleri: Cinema Novo.

Hollywood’u (Birinci Sinema) ve Avrupa yazar sinemasını (İkinci Sinema) birlikte reddeden anti-sömürgeci program. Seyirciyi tüketici değil eyleme ortağı sayar; biçimde belgeseli, denemeyi ve kolajı benimser. Latin Amerika’da yazıldı ama baştan “üç kıtasal” tasarlandı, Afrika ve Asya sinemalarına taşındı.

Öne çıkan filmler: Cezayir Savaşı (1966) · Condor’un Kanı / Yawar Mallku (1969) · Xala (1975) | Öncülleri: Cine Liberación Grubu, Cinema Novo.

UCLA Film Okulu’nda okuyan Afrikalı ve Afro-Amerikalı yönetmenlerin hem Hollywood’un hem blaxploitation’ın karşısına koyduğu siyah sinema. Üçüncü Sinema’dan ve İtalyan yeni gerçekçiliğinden beslenen, cemaat hayatını içeriden anlatan filmler. Okul temelli olduğu için otuz yıla yayıldı; çoğu ticari dağıtıma hiç giremedi.

Öne çıkan filmler: Killer of Sheep (1978) · Bush Mama (1979) · Toz Kızları / Daughters of the Dust (1991) | Öncülleri: Üçüncü Sinema, Cinema Novo, İtalyan Yeni Gerçekçiliği.

Devlet fonlarının kurulmasıyla neredeyse yoktan var edilen bir ulusal sinemanın dünya pazarına çıkışı. Bir yanda saygın dönem filmleri, öte yanda Ozploitation denen sert tür sineması. 1980’lerin ortasında yönetmenlerin Hollywood’a geçmesiyle dağıldı.

Öne çıkan filmler: Wake in Fright (1971) · Asılı Kaya’da Piknik (1975) · Mad Max (1979) | Öncülleri: Yeni Hollywood, Özgür Sinema.

Béla Balázs Stüdyosu’ndan çıkan, “dokümantarizm” de denen Macar hareketi. Senaryosuz, el kamerasıyla ve kendi hayatını oynayan amatörlerle çekilen filmler; amaç kurmaca ile belgesel arasındaki sınırı silmekti. Béla Tarr ilk filmini bu çevrede, 22 yaşında çekti.

Öne çıkan filmler: Ödül Gezisi / Jutalomutazás (1975) · Cséplő Gyuri (1978) · Aile Yuvası / Családi tűzfészek (1979) | Öncülleri: İtalyan Yeni Gerçekçiliği, Çekoslovak Yeni Dalgası.

Polonya’da rejimin çürümesini taşra kasabalarının gündelik ahlak çatışmaları üzerinden anlatan kısa ömürlü akım. Kahraman genelde vicdanıyla kariyeri arasında sıkışmış bir teknisyen, müdür ya da gazetecidir. 1981’de sıkıyönetim ilan edilince bir anda kesildi.

Öne çıkan filmler: İnsan Mermer (1977) · Koruyucu Renkler / Barwy ochronne (1977) · Kamera Düşkünü / Amator (1979) | Öncülleri: Polonya Film Okulu, Budapeşte Okulu (Belgeselcilik).

New York’un Lower East Side’ında, aynı adlı müzik sahnesiyle iç içe doğan gerilla sineması. Süper 8 ve 16 mm, prova yok, bütçe yok; karanlık, kirli ve hızlı. Jim Jarmusch’tan Kathryn Bigelow’a bir kuşağı ve İhlal Sineması’nı doğurdu.

Öne çıkan filmler: The Blank Generation (1976) · Rome ’78 (1978) · Permanent Vacation (1980) | Öncülleri: Anlatısız Film (Mutlak Film / Cinéma pur), Gerçeküstücü Sinema.

Devlet stüdyolarının tümüyle dışında, samizdat mantığıyla elden ele dolaşan Sovyet yeraltı sineması. Leningrad’da Evgeni Yufit ve “nekrorealistler”, Moskova’da Aleinikov kardeşlerin çevresi. Perestroyka’yla görünür oldu, SSCB dağılırken ününün zirvesine çıktı.

Öne çıkan filmler: Sawyer (1984) · Traktörler / Tractors (1987) · Domuz İntiharı / Boar Suicide (1988) | Öncülleri: Anlatısız Film (Mutlak Film / Cinéma pur), No Wave Sineması.

Televizyonda yetişmiş, çoğu yurtdışında eğitim görmüş yönetmenlerin tür sinemasını yazar diliyle yenilemesi. Wuxia, polisiye ve hayalet filmlerine gerçek mekân, toplumsal mesele ve modern kurgu girdi. 1997 devri öncesinin kimlik kaygısı, ikinci kuşakta (Wong Kar-wai, Fruit Chan) akımın ana izleği oldu.

Öne çıkan filmler: Kelebek Cinayetleri / The Butterfly Murders (1979) · Boat People (1982) · Chungking Express (1994) | Öncülleri: Fransız Yeni Dalgası, Japon Yeni Dalgası.

Reklam ve video klip estetiğini sinemaya taşıyan, içerikten çok “görünüş”e yaslanan Fransız damarı. Metro, gece, neon, yalnız genç âşıklar; eleştirmenlerin yüzeysellik suçlamasıyla birlikte anılır. Besson’un Hollywood ölçeğine geçmesiyle dönem kapandı.

Öne çıkan filmler: Diva (1981) · Betty Blue (1986) · Pont-Neuf Âşıkları (1991) | Öncülleri: Fransız Yeni Dalgası, Yeni Hollywood.

Nick Zedd’in 1985’te adlandırdığı, No Wave’in içinden çıkan New York yeraltı akımı. Ucuz 8 mm kameralarla çekilen, şok değerini ve kara mizahı açık bir estetik ilke sayan filmler; Zedd’in manifestosu ahlaki değerlerin yerine aşırılığı koymayı savunur. AIDS krizine ve Reagan dönemi ahlakçılığına verilmiş bir cevap olarak da okunuyor.

Öne çıkan filmler: You Killed Me First (1985) · Where Evil Dwells (1985) · Stigmata (1991) | Öncülleri: No Wave Sineması, Gerçeküstücü Sinema.

B. Ruby Rich’in 1992’de Sight & Sound’da adlandırdığı bağımsız dalga. “Olumlu temsil” talebini reddedip queer karakterleri suçlu, öfkeli, muğlak ve kışkırtıcı biçimde kuran filmler. AIDS krizinin ve ACT UP eylemciliğinin doğrudan ürünü.

Öne çıkan filmler: Poison (1991) · Swoon (1992) · The Living End (1992) | Öncülleri: İhlal Sineması, Yeni Alman Sineması.

Meksika sinemasının Altın Çağ’dan sonraki ilk gerçek dirilişi; devlet fonu IMCINE’nin yeniden yapılanması ve NAFTA sonrası pazarın değişmesiyle başladı. Kimlik, gelenek ve toplumsal şiddet temaları yüksek yapım değeriyle birleşti. Üç büyük yönetmenini (Cuarón, Iñárritu, del Toro) kısa sürede Hollywood’a taşıdı.

Öne çıkan filmler: Acı Çikolata (1992) · Amores Perros (2000) · Y Tu Mamá También (2001) | Öncülleri: Yeni Hollywood, Üçüncü Sinema.

Von Trier ve Vinterberg’in yazdığı on maddelik “İffet Yemini”: gerçek mekân, elde kamera, doğal ışık; efekt, tür ve müzik yasağı, yönetmenin adının jenerikte geçmemesi. Amaç teknolojinin ve türün ardına saklanmayı imkânsız kılmaktı. Manifestoyla kurulup sertifikayla belgelenen son büyük akım; kurucuları bile kuralları çiğnedi.

Öne çıkan filmler: Şenlik / Festen (1998) · Aptallar / Idioterne (1998) · Mifune (1999) | Öncülleri: Fransız Yeni Dalgası, İtalyan Yeni Gerçekçiliği, Özgür Sinema.

Eleştirmen James Quandt’ın 2004’te olumsuz anlamda kullandığı, sonra yerleşen etiket. Bedeni, cinselliği ve şiddeti seyirciye mesafesiz dayatan; arthouse ile korkunun sınırını bilerek silen filmler. Fransa’da doğdu ama “yeni aşırılık” adıyla Avrupa geneline yayıldı.

Öne çıkan filmler: Piyanist (2001) · Geri Dönüş Yok / Irréversible (2002) · Çiğ / Grave (2016) | Öncülleri: İhlal Sineması, Dogma 95, Japon Yeni Dalgası.

Akımdan çok, 1990’ların sonundan itibaren farklı ülkelerde aynı anda beliren bir eğilim ve pazarlama etiketi. İstismar ve splatter mirası, Japon ero guro ile pink film geleneği ve Yeni Fransız Aşırılığı aynı rafta buluştu. Ana akım dağıtımın dışında kaldığı için festival gösterimleri ve fiziksel medya koleksiyonerliğiyle yaşıyor.

Öne çıkan filmler: Audition (1999) · Oldboy (2003) · Martyrs (2008) | Öncülleri: Yeni Fransız Aşırılığı, İhlal Sineması.

Yeni Alman Sineması’ndan sonra Almanya’nın uluslararası ilgi gören ilk topluca adlandırılmış kuşağı; adını ilk olarak Fransız eleştirmenler koydu. Uzun planlar, az diyalog, tamamlanmamış anlatılar ve birleşme sonrası Almanya’sının soğuk mekânları. Ortak bir manifesto yok; ortak olan dffb kökeni ve Revolver dergisi çevresi.

Öne çıkan filmler: Marseille (2004) · Yella (2007) · Barbara (2012) | Öncülleri: Yeni Alman Sineması, Fransız Yeni Dalgası.

Stuckism’in, Jesse Richards’ın 2008’de yazdığı 15 maddelik film manifestosuyla sinemaya taşınması. Sezgiyi, el yapımı kusuru ve “yeni bir maneviyat”ı savunur; wabi-sabi ile mono no aware kavramlarını doğrudan yöntem olarak alır. Postmodern ironiye olduğu kadar Dogma 95’e ve dijital videonun kolaylığına da açıkça karşı çıkar.

Öne çıkan filmler: Shooting at the Moon (1998–2003) · Torino Atı (2011) · Sleep Has Her House (2017) | Öncülleri: Anlatısız Film (Mutlak Film / Cinéma pur), Dogma 95.

2000’lerin ortasında, dijital kameranın ucuzlamasıyla ABD’de mümkün olan mikro bütçeli bağımsız dalga. Olay örgüsü yerine konuşma, profesyonel yerine arkadaş oyuncu, kriz yerine ilişki tereddüdü. Adı bir ses mühendisinin şakasından geldi; yönetmenlerin çoğu etiketi reddediyor.

Öne çıkan filmler: Funny Ha Ha (2002) · Mutual Appreciation (2005) · Hannah Takes the Stairs (2007) | Öncülleri: Dogma 95, Fransız Yeni Dalgası.

Çavuşesku sonrası Romanya’yı soğuk ve mizahı kuru bir minimalizmle anlatan kuşak. Uzun plan, gerçek zaman, doğal ışık ve bürokrasiyle boğuşan sıradan insan. 2004’te iki kısa filmin Berlin ve Cannes’da ödül almasıyla başladı, Cannes’ın düzenli konuğu oldu.

Öne çıkan filmler: Bay Lazarescu’nun Ölümü (2005) · 4 Ay 3 Hafta 2 Gün (2007) · Polis, Sıfat (2009) | Öncülleri: İtalyan Yeni Gerçekçiliği, Çekoslovak Yeni Dalgası, Dogma 95.

Nollywood’un doğrudan videoya çekim düzeninden salon filmine dönüşü. Daha yüksek bütçe, karmaşık anlatı ve teknik kalite; 2004’ten itibaren açılan çok salonlu sinemalar bu dönüşümün altyapısı oldu. Nijerya sineması bu dönemde dünyanın en büyük üçüncü film endüstrisi olarak anılmaya başladı.

Öne çıkan filmler: Irapada (2006) · The Figurine (2009) · October 1 (2014)

Kerala’da 2011’den itibaren bir grup genç yönetmenin düşük bütçelerle ana akımın kahraman kalıbını kırması. Kusurlu ve sıradan karakterler, merkeze gelen kadın ve azınlık özneler, kentli bir dil. Pandemi sonrasında Malayalam sinemasını ülke çapında görünür kılan damar.

Öne çıkan filmler: Traffic (2011) · City of God (2011) · 22 Female Kottayam (2012) | Öncülleri: Paralel Sinema (Yeni Hint Sineması).

Tek bir dilin pazarıyla yetinmeyip aynı anda Telugu, Hintçe, Tamilce, Malayalam ve Kannada sürümleriyle gösterime giren büyük ölçekli ticari film modeli. Rajamouli’nin Baahubali ikilisiyle kuruldu; bölgesel sinemanın “ulusal” ölçeğe çıkması olarak okunuyor. Akımdan çok bir dağıtım ve ölçek stratejisi.

Öne çıkan filmler: Baahubali: Başlangıç (2015) · Baahubali 2: Son (2017) · RRR (2022)